១- បដិរូបការី ជាអ្នកធ្វើការសមគួរដល់ការ
២- ធុរវា ជាអ្នកមិនដាក់ធុរៈចោល
៣- ឧដ្ឋកតា ជាអ្នកព្យាយាម ក្រោកធ្វើការ ។
អធិប្បាយ
ហេតុទី ១ : ត្រង់ពាក្យថា “ធ្វើការសមគួរដល់ការ” នោះ គឺ ធ្វើ ការងារឲ្យសមរម្យតាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ដែលល្មមលៃលកធ្វើបាន មិនហួសពីសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ។ ឯការងារដែលត្រូវធ្វើនោះ មាន៣ ថ្នាក់ គឺ ការងារថ្នាក់ខ្ពស់ ថ្នាក់កណ្ដាល ថ្នាក់ទាប ។ ទាំងមនុស្សម្នាក់ៗសោតទៀត ក៏ត្រូវតែមានឥទ្ធិបាទធម៌បួនប្រការនៅក្នុងខ្លួនគ្រប់គ្នា ។ ឥទ្ធិបាទធម៌ (ធម៌ជាជើងរឹទ្ធិ) ៤ ប្រការនោះគឺ
១- ឆន្ទៈ បំណង ២- វីរិយៈ ព្យាយាម ៣- ចិត្ត គំនិត ៤- វិមំសា ការពិចារណា ។
បើមនុស្សមានឥទ្ធិបាទធម៌ខ្ពស់ ធ្វើការងារក៏បានខ្ពស់បានប្រសើរ បើមានធម៌នោះយ៉ាងកណ្ដាល ធ្វើការងារក៏បានយ៉ាងកណ្ដាល បើមានទាប ក៏ធ្វើការងារបានទាបដែរ ។ ធ្វើការងារឲ្យសមតាមសមត្ថភាព សមតាមឥទ្ធិបាទធម៌និងសមតាមថ្នាក់របស់ការងារ ហៅថា “ធ្វើការសមគួរដល់ការ” ឬ “សមតាមទំនងការ” ដូចភាសិតថា ដាំជើងក្រាន ឲ្យប្រមាណឆ្នាំង ។
ផ្ទុយទៅវិញ បើធ្វើការមិនសមគួរដល់ការ ឬមិនត្រូវតាមទំនង ឬក៏ហួសសមត្ថភាពខ្លួន ដែលត្រូវនឹងភាសិតថា ដៃខ្លីស្រវាឱបភ្នំ ការងារនោះ មិនសម្រេចប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនទេ ។
ហេតុទី ២ : ត្រង់ពាក្យថា “មិនដាក់ធុរៈចោល” នោះ គឺ ការងារណាដែលប្រារព្ធធ្វើ មិនត្រូវបោះបង់ចោលទេ ត្រូវប្រឹងតស៊ូ ក្រាញ ននៀល ឈ្មុសឈ្មុលរកឧបាយ រកច្រក ដើរទៅមុខជាដរាប ឲ្យទាល់តែការងារនោះសម្រេចតាមគោលបំណង ។ ឯការតស៊ូចំពោះការងារដែលធ្វើនោះ គួរយកតម្រាប់តាមបែបរបស់ឫសឈើ ។ ធម្មតាឫសឈើ តែដុះចាក់តម្រង់ទៅទិសត្រង់ណាហើយ មិនចេះរាថយក្រោយទេ បើទុកណាជាវាដុះចាក់ទៅត្រូវប៉ះ និងដុំថ្មក្ដី ដុំឥដ្ឋក្ដី ក៏វាមិនព្រមថយក្រោយដែរ វាស៊ូទ្រាំក្រាញរួញក្រញាញ់ហើយវាពង្រីកខ្លួនវាឲ្យធំ ឲ្យរឹងប៉ឹងប្រឹងផ្សំកម្លាំងឲ្យបានខ្លាំង យូរៗទៅ ក៏អាចរុញធាក់ច្រានដុំថ្ម- ដុំឥដ្ឋ នោះឲ្យរបើកចេញបាន យ៉ាងណាមិញ ការតស៊ូចំពោះការងារដែលបានធ្វើ មិនបោះបង់ចោលប្រឹងតស៊ូដរាបដល់ការនោះបានសម្រេចប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ដូចភាសិតថា បើមានប្រាថ្នាត្រង់ណា មុខជាមានចន្លោះត្រង់នោះមិនខាន ។
ហេតុទី ៣ : ត្រង់ពាក្យថា “ជាអ្នកមានព្យាយាម” នោះ គឺក្រោកធ្វើការ ខំប្រឹងប្រែង ខ្មីឃ្មាត សង្វាត ឱហាតក្រោកឡើងធ្វើការផ្សេងៗ តទល់ អត់ទ្រាំឧបសគ្គគ្រប់យ៉ាង មានត្រជាក់ ក្ដៅ ជាដើម មិនខ្ជិលច្រអូស មិនអាងហេតុផ្សេងៗ មានហេតុថា “ព្រឹកណាស់ ហើយមិនប្រកបការងារ” ជាដើមនោះឡើយ ដូចភាសិតថា “បើចង់ចេះ ឲ្យសម្លាប់អាចារ្យ” អាចារក្នុងទីនេះ “គឺអាចារៈ” សំដៅយកមារយាទថោកទាប មារយាទខ្ជិល (កោសជ្ជៈ) ។ កោសជ្ជៈ គឺការខ្ជិលច្រអូសនេះ បើមាននៅក្នុងសន្ដានអ្នកណាហើយ រមែងដឹកនាំអ្នកនោះឲ្យដើរខុសផ្លូវ ដឹកនាំឲ្យក្រ ឲ្យល្ងង់ខ្លៅ ឲ្យថោកទាប ឲ្យវិនាសអន្តរាយគ្រប់យ៉ាង បានជាភាសិតបង្គាប់ថា ឲ្យសម្លាប់មារយាទអាក្រក់ គឺឲ្យបោះបង់ចោល បើមិនដូច្នោះទេ រមែងទទួលនូវវិបត្តិគ្រប់យ៉ាង ដូចរឿងកុសិតមាណព ។
សេចក្ដីតំណាល មានមាណពម្នាក់ឈ្មោះ កុសិតៈ ជាកូនសិស្សអាចារ្យទិសាបាមោក្ខ ។ ថ្ងៃមួយ ជាថ្ងៃសម្រាករៀន ពួកកូនសិស្សទាំងឡាយ បានចេញពីកន្លែងរៀងខ្លួន នាំគ្នាចូលទៅក្នុងព្រៃដើម្បីរកកាច់អុស តាមការបង្គាប់របស់លោកគ្រូអាចារ្យ ។ លុះចូលទៅដល់ព្រៃហើយ កុសិតមាណព អាងថា “នៅពេលព្រឹកណាស់” ហើយមិនទាន់រកកាច់អុស ក៏ដេកនៅក្រោមដើមថ្ងាន់មួយ លុះដេកលក់ហួសប្រមាណ ដរាបដល់ថ្ងៃរសៀលទាប ទើបភ្ញាក់ឡើង ក៏ប្រញាប់ប្រញាល់ស្រវាឡើងដើមថ្ងាន់ ដើម្បីកាច់មែកថ្ងាន់រស់ធ្វើជាអុស ។ ឯមែកថ្ងាន់ ក៏បាក់ផ្ទាត់មកត្រូវចំភ្នែកមាណព ៗ ក៏មានភ្នែកអន្ធការ ។ ឯអុស ក៏មិនបានឈើស្ងួត ដូចជាអ្នកឯទៀតផង ភ្នែកក៏ដល់នូវអាការប្លែកពីធម្មតាផង កូនសិស្សឯទៀតជាមិត្ត មានការលំបាកនឹងជួយគ្រាកុសិតមាណពឲ្យវិលត្រឡប់ទៅទីលំនៅវិញផង លុះគ្រូអាចារ្យដឹងរឿងនោះហើយ ក៏ស្ដីបន្ទោសផង ។ នាំរឿងខ្លីមក សឲ្យឃើញថា ការខ្ជិលច្រអូស (កោសជ្ជៈ) នេះ គេមិនត្រូវបណ្ដោយទុកឲ្យនៅក្នុងសន្ដានឡើយ ត្រូវតែលះបង់ចោលឲ្យស្រឡះពីសន្តាន ព្រោះវានាំឲ្យថោកទាប នាំឲ្យក្រីក្រ នាំឲ្យសៅហ្មងគ្រប់យ៉ាង ។ កាលបើលះបង់កោសជ្ជៈចេញហើយ ត្រូវប្រឹងប្រែងបំពេញកិច្ចការគ្រប់យ៉ាង ត្រូវមានគំនិតខ្ពង់ខ្ពស់ ត្រូវពិចារណាឲ្យស្គាល់ហេតុផលគ្រប់យ៉ាង ត្រូវប្រព្រឹត្តប្រយោជន៍ ២ យ៉ាងឲ្យកើត គឺប្រយោជន៍លោកនេះ និងប្រយោជន៍លោកខាងមុខ ។
កាលបើបានកាន់ប្រព្រឹត្ត ដូចរៀបរាប់មកខាងលើនេះហើយ ទ្រព្យសម្បត្តិគ្រប់យ៉ាង រមែងកើតឡើងដល់ខ្លួនមិនខាន ។
ន័យមួយទៀត ទ្រព្យសម្បត្តិ មិនមែនកើតឡើងដល់បុគ្គល ត្រឹមតែធ្វើការសមគួរដល់ការ មិនដាក់ធុរៈចោល ព្យាយាមមិនបន្ធូរបន្ថយ ប៉ុណ្ណោះទេ ត្រូវប្រកបដោយបញ្ញា និងការចងមិត្រថែមទៀត សមដូចភាសិតលោកសម្ដែងទុកថា
បញ្ញា ឧស្សាហ៍ ការចងមិត្រ រកទ្រព្យគួរគិតឲ្យមានឡើង
គុណ ៣ ប្រការនេះនាំថ្កើង ទ្រព្យចម្រើនឡើងជានិរន្តរ៍ ។
(ទស្សនាវដ្តី កម្ពុជសុរិយា ឆ្នាំ១៩៧៤)
 |
10.3.55
អង្គនៃឧបោសថសីល ឬ សីល៨
ការរក្សាឧបោសថសីល ឬសីល៨ មានភាពខុសប្លែកគ្នា ពីការរក្សានិច្ចសីល ឬ សីល៥ ព្រោះការរក្សាឧបោសថសីល ធ្វើឡើងតែ៤ថ្ងៃ (ឬ៤សីល)ក្នុងមួយខែ គឺថ្ងៃ ៨រោច ថ្ងៃ ១៥រោច ថ្ងៃ ៨កើត ថ្ងៃ ១៥កើត ហើយឧបោសថសីលក្នុងថ្ងៃនីមួយៗ រក្សាតែមួយយប់មួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ មានថ្ងៃដទៃទៀតដែលរាប់បញ្ចូលក្នុងថ្ងៃឧបោសថដែរ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ ជាទូទៅគឺកំណត់យកតែបួនថ្ងៃ ឬបួនសីលដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ ។ ចំណែកឯសីល៥វិញ មិនបានកំណត់កាលឬកំណត់ថ្ងៃដូច្នេះទេ ព្រោះសីល៥ គឺជាសីលដែលត្រូវរក្សាជារៀងរាល់ថ្ងៃ ជានិច្ចនិរន្តរ៍ ដូច្នេះហើយទើបមានវេវចនស័ព្ទមួយទៀតហៅថា និច្ចសីល។កិច្ចនៃឧបោសថសីល មានការពន្យល់ក្បោះក្បាយនៅក្នុងសៀវភៅ “គិហិបដិបត្តិ” នៅក្នុងទីនេះសូមលើកយកតែគោល និងអង្គនៃសិក្ខាបទមកចែកជូនតែប៉ុណ្ណោះ។ គោលនិងអង្គនៃសិក្ខាបទមួយចំនួនដូចគ្នានឹងសីល៥ដែរ សូមពិនិត្យនឹងសង្កេតតាមសិក្ខាបទនានាដូចខាងក្រោមនេះ ៖
១-បាណាតិបាត វេរមណី វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។
◊ បាណាតិបាត មានអង្គ៥ គឺ៖
១-បាណោ សត្វមានជីវិត
២-បាណសញ្ញិតា សេចក្ដីដឹងថា សត្វមានជីវិត
៣-វធកចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងសម្លាប់
៤-ឧបក្កមោ ព្យាយាមនឹងសម្លាប់
៥-តេនមរណំ សត្វស្លាប់ដោយការព្យាយាមនោះ
១-បាណោ សត្វមានជីវិត
២-បាណសញ្ញិតា សេចក្ដីដឹងថា សត្វមានជីវិត
៣-វធកចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងសម្លាប់
៤-ឧបក្កមោ ព្យាយាមនឹងសម្លាប់
៥-តេនមរណំ សត្វស្លាប់ដោយការព្យាយាមនោះ
២-អទិន្នាទានា វេរមណី វៀរចាកការកាន់យករបស់ដែលគេមិនបានឲ្យដោយកាយ ឬ ដោយវាចា (វៀរចាកលួចទ្រព្យគេ)។
◊ អទិន្នាទាន មានអង្គ៥ គឺ៖
១-បរបរិគ្គហិតំ ទ្រព្យដែលមានម្ចាស់គេហួងហែងរក្សា។
២-បរបរិគ្គហិតសញ្ញិតា សេចក្ដីដឹងថា ទ្រព្យមានម្ចាស់គេហួងហែងរក្សា។
៣-ថេយ្យចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងលួច។
៤-ឧបក្កមោ ព្យាយាមនឹងលួច។
៥-តេនហរណំ លួចបានមកដោយការព្យាយាមនោះ។
១-បរបរិគ្គហិតំ ទ្រព្យដែលមានម្ចាស់គេហួងហែងរក្សា។
២-បរបរិគ្គហិតសញ្ញិតា សេចក្ដីដឹងថា ទ្រព្យមានម្ចាស់គេហួងហែងរក្សា។
៣-ថេយ្យចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងលួច។
៤-ឧបក្កមោ ព្យាយាមនឹងលួច។
៥-តេនហរណំ លួចបានមកដោយការព្យាយាមនោះ។
៣- អព្រហ្មចរិយា វេរមណី វៀរចាកការសេពនូវមេថុនធម្ម (សេពកាម)។
◊ អព្រហ្មចរិយា មានអង្គ ៤១ – ភេទនវត្ថុ វត្ថុជាទីទម្លាយនូវសីល គឺទ្វារទាំង ៣០ ចំពោះត្រង់ទ្វារណាមួយ។
២ – សេវនចិត្តំ គិតនឹងសេព។
៣ – តជ្ជោ វាយាមោ ព្យាយាមនឹងសេពនូវមេថុនធម្មនោះ។
៤ – មគ្គេន មគ្គប្បដិបាទនំ ញ៉ាំងមគ្គ និងមគ្គឲ្យដល់គ្នា។
៤-មុសាវាទា វេរមណី វៀរចាកការពោលពាក្យមិនពិត គឺពាក្យកុហក។
◊ មុសាវាទ មានអង្គ៤ គឺ៖
១-អតថំវត្ថុ វត្ថុមិនពិត។
២-វិសំវាទនចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងពោលឲ្យខុស។
៣-តជ្ជោវាយាមោ ព្យាយាមនឹងពោលឲ្យខុស។
៤-បរស្សតទត្ថវិជាននំ ញុំាងអ្នកដទៃឲ្យដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនោះ។
១-អតថំវត្ថុ វត្ថុមិនពិត។
២-វិសំវាទនចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងពោលឲ្យខុស។
៣-តជ្ជោវាយាមោ ព្យាយាមនឹងពោលឲ្យខុស។
៤-បរស្សតទត្ថវិជាននំ ញុំាងអ្នកដទៃឲ្យដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនោះ។
៥-សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណី វៀរចាកការសេពនូវទឹកស្រវឹងគឺសុរា និងមេរ័យ។
◊ សុរាមេរយៈ មានអង្គ៤ គឺ៖
១-មជ្ជនីយវត្ថុ វត្ថុជាទីតាំងនៃសេចក្ដីស្រវឹង គឺសុរា និងមេរ័យ។
២-បាតុកម្យតាចិត្ដំ ចិត្ដគិតបម្រុងនឹងផឹក។
៣-តជ្ជោវាយាមោ ព្យាយាមនឹងផឹកនូវទឹកស្រវឹងនោះ។
៤-តស្សបានំ បានផឹកនូវទឹកស្រវឹងនោះឲ្យកន្លងបំពង់កចូលទៅ។
៦-វិកាលភោជនា វេរមណី វៀរចាកកិរិយាបរិភោគនូវភោជនាហារក្នុងកាលខុស។១-មជ្ជនីយវត្ថុ វត្ថុជាទីតាំងនៃសេចក្ដីស្រវឹង គឺសុរា និងមេរ័យ។
២-បាតុកម្យតាចិត្ដំ ចិត្ដគិតបម្រុងនឹងផឹក។
៣-តជ្ជោវាយាមោ ព្យាយាមនឹងផឹកនូវទឹកស្រវឹងនោះ។
៤-តស្សបានំ បានផឹកនូវទឹកស្រវឹងនោះឲ្យកន្លងបំពង់កចូលទៅ។
◊ វិកាលភោជន មានអង្គ ៣
១ – វិកាលោ កាលខុស គឺព្រះអាទិត្យជ្រេទៅហើយដរាបទល់អរុណរះ។
២ -យាវកាលិកំ របស់ដែលគួរបរិភោគបានក្នុងកាល គឺតាំងពីអរុណរះឡើងដរាបដល់ថៃ្ងត្រង់។
៣ -អជ្ឈោហរណំ បានលេបចូលទៅក្នុងបំពង់ក។
១ – វិកាលោ កាលខុស គឺព្រះអាទិត្យជ្រេទៅហើយដរាបទល់អរុណរះ។
២ -យាវកាលិកំ របស់ដែលគួរបរិភោគបានក្នុងកាល គឺតាំងពីអរុណរះឡើងដរាបដល់ថៃ្ងត្រង់។
៣ -អជ្ឈោហរណំ បានលេបចូលទៅក្នុងបំពង់ក។
៧-និច្ចគីតវាទិតវិសូកទស្សនមាលាគន្ធ វិលេបនធារណមណ្ឌនវិភូសនដ្ឋានា វេរមណី វៀរចាកកិរិយារាំ និងច្រៀង និងប្រគំ និងមើលល្បែងដែលជាសត្រូវដល់កុសលធម៌ និងករិយាទ្រទ្រង់និងប្រដាប់តាក់តែង ស្អិតស្អាងរាងកាយ ដោយផ្កាកម្រង និងគ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ។
◊ នច្ចគីតព្រមទាំង មាលារួមជាសិក្ខាបទមួយ មានអង្គ ៦
១-នច្ចគីតាទិ ការលែ្បងមានរាំ និងច្រៀងជាដើម។
២ -កត្តុកម្យតាចិត្តំ គិតបម្រុងនឹងធ្វើ ។
៣ -សុតទស្សនត្ថាយគមនំ ទៅដើម្បីស្តាប់ ឬមើល ហើយបានស្តាប់ឬមើល។
៤ – មាលាទិ វត្ថុសម្រាប់ប្រដាប់កាយមានកម្រងផ្កាជាដើម ។
៥ -ធារណច្ឆន្ទតា សេចក្តីប្រាថ្នា នឹងប្រដាប់តាក់តែង។
៦-តស្ស ធារណំ បានប្រដាប់តាក់តែងនូវវត្ថុសម្រាប់ប្រដាប់កាយមានផ្កាកម្រងជាដើមនោះ។
១-នច្ចគីតាទិ ការលែ្បងមានរាំ និងច្រៀងជាដើម។
២ -កត្តុកម្យតាចិត្តំ គិតបម្រុងនឹងធ្វើ ។
៣ -សុតទស្សនត្ថាយគមនំ ទៅដើម្បីស្តាប់ ឬមើល ហើយបានស្តាប់ឬមើល។
៤ – មាលាទិ វត្ថុសម្រាប់ប្រដាប់កាយមានកម្រងផ្កាជាដើម ។
៥ -ធារណច្ឆន្ទតា សេចក្តីប្រាថ្នា នឹងប្រដាប់តាក់តែង។
៦-តស្ស ធារណំ បានប្រដាប់តាក់តែងនូវវត្ថុសម្រាប់ប្រដាប់កាយមានផ្កាកម្រងជាដើមនោះ។
៨-ឧច្ចាសយនមហាសយនា វេរមណី វៀរចាកទីសេនាសនៈដ៏ខ្ពស់ហួសប្រមាណ និងទីសេនាសនៈដ៏ប្រសើរ។
◊ ឧច្ចាសយន មានអង្គ ៣
១-ឧច្ចាសយនមហាសយនំ ទីដេក ទីអង្គុយ ដ៏ខ្ពស់ ដ៏ប្រសើរហួសប្រមាណ។
២-បរិភោគចិត្តំ គិតនឹងដេក ឬ អង្គុយ។
៣-បរិភោគករណំ បានដេក ឬ អង្គុយ។
១-ឧច្ចាសយនមហាសយនំ ទីដេក ទីអង្គុយ ដ៏ខ្ពស់ ដ៏ប្រសើរហួសប្រមាណ។
២-បរិភោគចិត្តំ គិតនឹងដេក ឬ អង្គុយ។
៣-បរិភោគករណំ បានដេក ឬ អង្គុយ។
កាលបើឧបាសកឧបាសិកា ប្រព្រឹត្តឲ្យកន្លងនូវសិក្ខាបទណាៗ លុះតែព្រមដោយអង្គក្នុងសិក្ខាបទ នោះៗ ទើបបានឈ្មោះថាកន្លង បើមិនទាន់ព្រមដោយអង្គនោះ ក៏មិនបានឈ្មោះថាកន្លងនូវសិក្ខាបទនោះទេ។
អង្គរបស់សីល៥
បុគ្គល នឹងឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តកន្លង(ដាច់)សីល៥ណាមួយ លុះត្រាតែប្រព្រឹត្តកន្លងគ្រប់អង្គនៃសិក្ខាបទនោះៗទើបឈ្មោះថា ដាច់សីល។ អង្គនៃសិក្ខាបទប្រាំនោះមានដូចខាងក្រោមនេះ៖១-បាណាតិបាត វេរមណី វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។
បាណាតិបាត មានអង្គ៥ គឺ៖
១-បាណោ សត្វមានជីវិត
២-បាណសញ្ញិតា សេចក្ដីដឹងថា សត្វមានជីវិត
៣-វធកចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងសម្លាប់
៤-ឧបក្កមោ ព្យាយាមនឹងសម្លាប់
៥-តេនមរណំ សត្វស្លាប់ដោយការព្យាយាមនោះ
២-អទិន្នាទានា វេរមណី វៀរចាកការកាន់យករបស់ដែលគេមិនបានឲ្យដោយកាយ ឬ ដោយវាចា (វៀរចាកលួចទ្រព្យគេ)។
អទិន្នាទាន មានអង្គ៥ គឺ៖
១-បរបរិគ្គហិតំ ទ្រព្យដែលមានម្ចាស់គេហួងហែងរក្សា។
២-បរបរិគ្គហិតសញ្ញិតា សេចក្ដីដឹងថា ទ្រព្យមានម្ចាស់គេហួងហែងរក្សា។
៣-ថេយ្យចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងលួច។
៤-ឧបក្កមោ ព្យាយាមនឹងលួច។
៥-តេនហរណំ លួចបានមកដោយការព្យាយាមនោះ។
៣-កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណី វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ។
កាមេសុមិច្ឆារៈ មានអង្គ៤ គឺ៖
១-អគមនីយដ្ឋានំ ស្រ្ដីដែលមិនគួរនឹងគប់រក គឺស្រ្ដីដែលមានគេហួងហែងរក្សា។
២-តស្មឹសេវនចិត្ដំ គិតនឹងសេពមេថុនធម្មនឹងស្រ្ដីនោះ។
៣-ឧបក្កមោ ព្យាយាមនឹងសេពមេថុនធម្ម។
៤-មគ្គេនមគ្គបដិបាទនំ ញុំាងមគ្គ និងមគ្គឲ្យដល់គ្នា។
៤-មុសាវាទា វេរមណី វៀរចាកការពោលពាក្យមិនពិត គឺពាក្យកុហក។
-មុសាវាទ មានអង្គ៤ គឺ៖
១-អតថំវត្ថុ វត្ថុមិនពិត។
២-វិសំវាទនចិត្ដំ ចិត្ដគិតនឹងពោលឲ្យខុស។
៣-តជ្ជោវាយាមោ ព្យាយាមនឹងពោលឲ្យខុស។
៤-បរស្សតទត្ថវិជាននំ ញុំាងអ្នកដទៃឲ្យដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនោះ។
៥-សុរាមេរយមជ្ជប្បមាទដ្ឋានា វេរមណី វៀរចាកការសេពនូវទឹកស្រវឹងគឺសុរា និងមេរ័យ។
-សុរាមេរយៈ មានអង្គ៤ គឺ៖
១-មជ្ជនីយវត្ថុ វត្ថុជាទីតាំងនៃសេចក្ដីស្រវឹង គឺសុរា និងមេរ័យ។
២-បាតុកម្យតាចិត្ដំ ចិត្ដគិតបម្រុងនឹងផឹក។
៣-តជ្ជោវាយាមោ ព្យាយាមនឹងផឹកនូវទឹកស្រវឹងនោះ។
៤-តស្សបានំ បានផឹកនូវទឹកស្រវឹងនោះឲ្យកន្លងបំពង់កចូលទៅ។
បើមនុស្សក្នុងទីណា សង្គមណា ប្រទេសណា សម្បូរណ៍ទៅដោយអ្នកមានសីល៥ ទីនោះ សង្គមនោះ ប្រទេសនោះ នឹងពោរពេញទៅដោយសន្តិសុខ និង សន្តិភាព។
សាមគ្គីធម៌
សាមគ្គីកថាវិទ្យុធម្មទេសនា ពីថ្ងៃទី ២៣-៨-៦៦
របស់ភិក្ខុ យឹម-សំអឿន វត្តលង្កា ភ្នំពេញ
ការផ្សាយរបស់វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ
ទស្សនាវដ្តីកម្ពុជសុរិយាឆ្នាំ ១៩៦៦
នមោ តស្ស ភគវតា អរហតោ សម្មា សម្ពុទ្ធស្ស ។ សូមនមស្ការ ចំពោះព្រះភគវន្តមុនី អរហំសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ (ព្រមទាំងព្រះធម៌ និងព្រះអរិយសង្ឃ ដោយសេចក្ដីគោរព) ។
វេលានេះ អាត្មាភាពសូមដកស្រង់យកពុទ្ធភាសិត ថា : “ សុខា សង្ឃស្ស សាមគ្គី “ ប្រែថា ” សេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នារវាងពួកក្រុមនាំឲ្យកើតសន្តិសុខ(ក្នុងលោក) “ដែលមានសម្ដែងជាធម្មាធិដ្ឋានក្នុង ឱវាទប្បាតមោក្ខ” ជាធម្មស្សវនាការ ដូចតទៅនេះ ៖
ពាក្យថា “សាមគ្គី” ប្រែថា សេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នា មានចិត្តត្រង់នឹងគ្នា មានករណីយកិច្ចត្រូវគ្នា មិនបែកចិត្តពីគ្នា មានមេត្រីចិត្តរលាយគ្នាទៅវិញទៅមកដូចទឹកនិងទឹក មិនប្រកួតប្រកាន់ មិនចងគំនុំនឹងគ្នា ។
មនុស្ស មាន ២-៣ នាក់ឡើងទៅហៅថា “គណៈ” ។ បើតាមព្រះវិន័យដែលហៅថា “សង្ឃ” នោះ សំដៅយកពួកបព្វជិតដែលមានចំនួនតាំងពី៤ រូបឡើងទៅ ។ ប៉ុន្តែ “សង្ឃ” ក្នុងទីនេះប្រែថា ពួក ឬ ក្រុមរបស់ប្រជាជនទួទៅ ។
ពួកជន ដែលទាក់ទងគ្នាដោយត្រកូល ដោយអាជីវៈ(ការចិញ្ចឹមជីវិត)ក្ដី ដោយកិច្ចត្រូវគ្នាក្ដី ដោយជាតិសាសន៍ជាមួយគ្នាក្ដី ដោយសាសនាត្រូវគ្នាក្ដី កាលបើមានសាមគ្គី គឺសេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នាយ៉ាងនេះ រមែងជាកម្លាំងធំបំផុតរបស់ពួកក្រុម ឬ ប្រទេសនីមួយៗ ។
ការស្រុះស្រួលគ្នា រាក់ទាក់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ចងគ្នាជាមិត្រសម្លាញ់ ជាបក្សពួកដោយសាមគ្គីធម៌ ដែលមិនបែកប្រេះឆារវាងគ្នានិងគ្នា រមែងបានទទួលលទ្ធផលដ៏ប្រសើរ គឺសេចក្ដីសុខសេចក្ដីចម្រើនរុងរឿងជាអចិន្ត្រៃយ៍ ព្រោះហេតុនោះ យើងអ្នកប្រាថ្នាសេចក្ដីសុខចម្រើន គួរតែរកឧបាយបង្កើត “សាមគ្គីធម៌” ឲ្យកើតឡើង។
សាមគ្គីធម៌នេះ មិនមែនកើតឡើងដោយឯកឯងទេ ត្រូវតែរកឧបាយបង្កើតទើបកើតឡើងបាន។ ឧបាយដើម្បីបង្កើត “សាមគ្គី” នោះមានដូចតទៅ
១- ប្រជុំគ្នារឿយៗ តាមកាលបរិច្ឆេទ ដើម្បីពិគ្រោះរកប្រយោជន៍
២- ចូលទៅកាន់ទីប្រជុំទាំងលើកលែងទីប្រជុំត្រូវមានសាមគ្គី
៣- មិនត្រូវយករឿងដទៃក្រៅអំពីរបៀបវារៈមកនិយាយទេ
៤- ត្រូវគោរពស្ដាប់គ្នាក្នុងការពិគ្រោះកិច្ចការណាមួយ
៥- និយាយការណាមួយ គប្បីវៀរចាកអគតិធម៌
៦- ត្រូវរកឧបាយនិយាយឲ្យមានសាមគ្គីធម៌រឿយៗ
៧- ត្រូវតាំងខ្លួនគ្រប់ៗគ្នាក្នុងសច្ចធម៌ ទាំងគោរពស្ដាប់ប្រធាន
៨- ត្រូវនិយាយដោយពាក្យទន់ផ្អែម ទាំងប្រកបដោយសារប្រយោជន៍ ។
សាមគ្គីមាន ៣ យ៉ាងគឺ
១- កាយសាមគ្គី = សេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នាដោយកាយ គឺកិច្ចដែលកើតឡើងក្នុងពួករបស់ខ្លួន ត្រូវតែជួយខ្នះខ្នែងដោយកម្លាំងកាយអបស្ទបព្រួតគ្នាធ្វើ ដើម្បីញ៉ាំងកិច្ចការនោះៗ ឲ្យឆាប់សម្រេចដូចបំណង។ ម្យ៉ាងទៀតការប្រព្រឹត្តិខ្លួនឲ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ដោយកាយដែលមាន របៀបរៀបរយដូចគ្នា ហៅថា “កាយសាមគ្គី” ។
២- វចីសាមគ្គី = សេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នាដោយពាក្យសំដី គឺហេតុការណ៍ រឿងរ៉ាវ ឬ កម្មវិធីណាមួយដែលត្រូវនិយាយ ដែលត្រូវចាត់ ឬ មិនត្រូវ ក៏ត្រូវតែសន្មតឲ្យមានរបៀបលក្ខណៈដូចគ្នាឈ្មោះថា”វចីសាមគ្គី ” ។
៣- ចិត្តសាមគ្គី = សេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នាដោយចិត្ត គឺមានចិត្តជាទីតាំង មានចិត្តប៉ុនប៉ងចំពោះប្រយោជន៍រួម មានចិត្តស្លូតត្រង់ មិនវៀចវេរពីគ្នា ចេះស្រឡាញ់សេចក្ដីសុខ-ចម្រើនរបស់ខ្លួន និងពួកគណៈ មិនក្បត់នឹងគ្នា ឈ្មោះថា “ចិត្តសាមគ្គី” ។
ការព្រមព្រៀងគ្នាដោយចិត្តនេះ ជាហេតុមួយជួយបំពេញដល់ កាយ និង វាចា ឲ្យមានសាមគ្គីប្រកបដោយកម្លាំងក្លៀវក្លាឡើង ។ ក៏សាមគ្គីធម៌ទាំង៣នេះឯងហើយ ដែលចាត់ជាពន្លឺមួយសម្រាប់ទ្រោលបំភ្លឺឬ ចាត់ជាកញ្ចប់មួយដ៏មាំ សម្រាប់វេចខ្ចប់នូវឧបាយនៃការបង្កើតសាមគ្គី ឲ្យបានគង់វង្សជាស្ថាពរ។ សាមគ្គីធម៌នេះ បរិបូណ៌ក្នុងទីណាហើយ ទីនោះប្រាកដជាមានសុខសន្តិភាពនិងវឌ្ឍនភាពមិនខានឡើយ។
ករណីយកិច្ចធំៗ ដូចជាការកសាងព្រះវិហារ សាលា អាគារសិក្សា មហាគ្រិះស្ថានជាដើម កាលបើប្រជាជនមានសាមគ្គីធម៌ពេញបរិបូណ៌ហើយ ទៀងតែនឹងញ៉ាំងករណីយកិច្ចនោះៗ ឲ្យសម្រេចបានយ៉ាងឆាប់រហ័សជាប្រាកដ ។ ម្យ៉ាងទៀត សាមគ្គីធម៌នេះ ចាត់ជាកម្លាំងដ៏ធំ អាចការពារឧបស័គ្គ គ្រោះថ្នាក់ ភយន្តរាយ មិនឲ្យសត្រូវចូលមកបៀតបៀនបានឡើយ ។ ឧទាហរណ៍ ដូចជា ៖
-សត្វកណ្ដៀរ មាឌតូចៗ ប៉ុន្តែវាមានការប្រឹងប្រែងមិនឈប់ នាំគ្នាជញ្ជូនដីពូនជាដំបូក មានកម្ពស់ពីរ-បីជំហរមនុស្ស សម្រាប់ជ្រកកោន ពួនសម្ងំរបស់វាបាន ។
-ឆ្កែព្រៃ មានមាឌតូចៗ ជាងឆ្កែស្រុកសោះ ប៉ុន្តែវាមានសាមគ្គីនឹងគ្នា បង្កើតជាកម្លាំងមួយ អាចហ៊ានចោមរោមខាំខ្លា រាជសីហ៍ដែលជាម្រឹគធំៗ ដ៏មានអំណាចកាចសាហាវក្រៃលែង យកទៅស៊ីបាន។
ព្រះបរមសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ឧស្សាហ៍សម្ដែង អំពីសាមគ្គីធម៌នេះចំពោះពុទ្ធបរិស័ទជាញឹកញយណាស់ ទ្រង់សរសើរសាមគ្គីធម៌ថាជាកិច្ចត្រូវបំពេញ ព្រមទាំងអានិសង្សនៃសាមគ្គីធម៌ ដោយអនេកបរិយាយព្រោះហេតុថា សាមគ្គីនេះ ជាគុណជាតិប្រសើរបំផុតក្នុងការស្វែងរកសន្តិសុខដើម្បីប្រទេសជាតិ សាសនារបស់ខ្លួន ។ សាមគ្គីនេះទុកដូចជាស្នេហ៍មុខនៃសន្តិសុខនិងវឌ្ឍនធម៌ ។
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ ទ្រង់មិនដែលសម្ដែងសរសើរ អំពីការបំបែកបំបាក់សាមគ្គីថាជាហេតុផ្ដល់នូវសន្តិភាព និង វឌ្ឍនភាពសោះឡើយ ។ មានតែទ្រង់សម្ដែងបំភ្លឺចំពោះពុទ្ធបរិស័ទ ឲ្យប្រយ័ត្នមិនឲ្យបែកសាមគ្គី ជារឿយៗណាស់ ព្រោះការបែកបាក់សាមគ្គី ជាហេតុមួយនាំឲ្យជាតិ សាសនារបស់ប្រទេសនីមួយៗអន្តរាយវិនាសទៅជាប្រាកដ។ ការបំបែកសាមគ្គី លោកពោលថាជាទោសធំបំផុត។ បណ្ដាទោសទាំងអស់ ការញុះញង់បំបែកសាមគ្គី ត្រូវទទួលទោសកំហុសយ៉ាងធ្ងន់ជាងទោសឯទៀតៗ ។ ដូចយ៉ាងទោសអនន្តរិយកម្មទាំង៥ លោកយកទោស”សង្ឃភេទ” (ការបំបែកពួកក្រុម) ថាជាទោសធំបំផុត។ សមដូចពុទ្ធភាសិត ក្នុងគម្ពីរចុល្លវគ្គ វិន័យបិដក ត្រង់សង្ឃភេទក្ខន្ធកៈថា
“ អាជាយិកោ នេរយិកោ កប្បដ្ឋោ សង្ឃភេទកោ
វត្តរតោ អធម្មដ្ឋោ យោតក្ខោមា បធំសតិ
សង្ឃំ សមត្តំ ភិន្ទិត្វា កប្បំ និរយម្ភិ បច្ធតិ “
ប្រែថា ” ភិក្ខុអ្នកបំបែកសង្ឃ ត្រេកអរក្នុងពួកមិនតម្កល់នៅក្នុងធម៌ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរកតាំងនៅអស់មួយកប្ប រមែងឃ្លាតចាកធម៌ជាគ្រឿងក្សេមចាកយោគៈ ។ ភិក្ខុអ្នកបំបែកសង្ឃ ដែលកំពុងតែមានសេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នា រមែងឆេះនៅក្នុងនរកអស់មួយកប្ប” ។
សេចក្ដីអធិប្បាយបញ្ជាក់ថា ប្រទេសទាំងឡាយនៅលើផែនដី សុទ្ធតែមានច្បាប់សម្រាប់ការពារសន្តិសុខ រវាងជនរួមជាតិនិងជនរួមជាតិ ។ ក្នុងខណៈដែលពួកជន កំពុងមានការស្រុះស្រួលគ្នា នាំគ្នាស្រឡាញ់ប្រទេសជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្ររបស់ខ្លួន រួបរួមគ្នារស់នៅក្រោមច្បាប់សម្រាប់ជាតិខ្លួន ហើយប្រសិនបើមានជនណាមួយថ្លស់គំនិត គិតប្រទូសរ៉ាយ បំបះបំបោរ បំបែកសាមគ្គីតែជាតិឯង បង្កអសន្តិសុខ ធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិអាប់កិត្តិយសរលត់រស្មី ទទួលបរាជ័យដោយសារខ្លួនដែលមានចំនួនមួយក្ដាប់ ជននោះនឹងត្រូវទទួលទោសយ៉ាងធ្ងន់នៅក្នុងលោកបច្ចុប្បន្ន និង លោកខាងមុខ ជាពិសេសប្រទេសជាតិរបស់ជននោះ នឹងត្រូវទទួលនូវសេចក្ដីលំបាកយ៉ាងចម្លែក គឺត្រូវគេប្រមាថជ្រៀតជ្រែកហែកហួរអំពីប្រទេសដទៃ ព្រោះតែការបែកសាមគ្គីនេះឯង។
ឯការបំបែកបំបាក់ បង្កើតអសន្តិសុខ ធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់សាមគ្គីធម៌នេះ កើតឡើងដោយសារហេតុច្រើនប្រការគឺ : ដោយសារឧបក្កិលេស ដោយសារអគតិធម៌ និងដោយសារទិដ្ឋិជាដើម ។ ហេតុទី១ បានដល់៖
ឧបក្កិលេស ១៦ យ៉ាងគឺ
១- អភិជ្ឈាវិសមលោភ: សេចក្ដីលោភ ចង់បានហួសហេតុ បំពារបំពានរំលោភចង់បានតែរបស់គេ ។
២- ទោសៈ ប្រទូស ឬ បៀតបៀនគេ ។
៣- កោធៈ ក្រោធខឹង ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ ។
៤- ឧបនាហៈ ចងគំនុំ ឬ ចងក្រោធទុក ។
៥- មក្ខៈ លុបគុណ ឬ វេរឃ្នើរគុណគេ ។
៦- បលាសៈ វាយឫកស្មើ លើកតំកើងខ្លួន ។
៧- ឥស្សា ឫស្សាច្រណែនឈ្នានីសគេ ។
៨- មច្ឆរិយៈ កំណាញ់ស្វិតស្វាញ ។
៩- មាយា មានពុតត្បុតអាក្រក់ ឬ បិទបាំងទោសខ្លួន ហើយទម្លាក់ទៅលើអ្នកដទៃ ។
១០- សាថេយ្យ អួតអាង អែបបន្លំខ្លួន ។
១១- ថម្ភៈ កោងកាចព្រហើន ចចេសមុខរឹង ។
១២- សារម្ភៈ អួតថាគ្រាន់ ដណ្ដើមពូកែតែឯង ។
១៣- មានៈ ប្រកាន់ខ្លួន ឆ្មើងកន្ទ្រើង ។
១៤- អតិមានៈ មើលងាយគេ ប្រមាថបៀតបៀនគេ ។
១៥- មទៈ ស្រវឹងឈ្លក់ ក្នុងលាភ យស សុខ សរសើរ ។
១៦- បមាទៈ ធ្វេសប្រហែស ភ្លេចស្មារតី ។
ហេតុទី ២ បានដល់អគតិធម៌ ៤ យ៉ាងគឺ
១- ឆន្ទាគតិ សេចក្ដីលំអៀង ឬ យល់មុខព្រោះស្រឡាញ់ ។
២- ទោសាគតិ សេចក្ដីលំអៀង ឬ ផ្ដន្ទាទោសព្រោះស្អប់ ។
៣- មោហាគតិ សេចក្ដីលំអៀង ឬ កិកកុកព្រោះល្ងង់ ។
៤- ភយាគតិ សេចក្ដីលំអៀង ឬ រណេបរណឺបអែបអបព្រោះខ្លាច ។
ហេតុទី ៣ បានដល់ទិដ្ឋិ ឬ សត្រូវធំពីរយ៉ាងគឺ
១- ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ លទ្ធិមិនជឿឋានសួគ៌-នរក មិនជឿបុណ្យបាប ។
២- អត្តទិដ្ឋិ លទ្ធិគិតតែប្រយោជន៍ខ្លួន ជាតិខ្លួន មិនគិតប្រយោជន៍គេ ជាតិគេ ។
ធម៌ដ៏លាមកប៉ុណ្ណេះជាដើម សុទ្ធតែឆ្នួនបំបែកសាមគ្គី ជាមេបំផ្លាញសាមគ្គីឲ្យអន្តរាយសាបសូន្យទៅ ។ ដូច្នេះ គួរសាធុជនចៀសវាងឲ្យស្រឡះ កុំបណ្ដោយឲ្យធម៌ដ៏ទន់ខ្សោយ ចូលមកដឹកនាំខ្លួនយើង គប្បីយើងឲ្យប្រើឧបាយប្រាជ្ញា ដឹកនាំញាំញីធម៌ទន់ខ្សោយនេះវិញ ទើបអាចបណ្ដុះសាមគ្គីរវាងសាសនិក ឬ មនុស្សជាតិផងគ្នាឲ្យកើតឡើងបាន រួចហើយគប្បីខ្នះខ្នែងស្វែងរកធម៌ ដែលនាំឲ្យសាមគ្គី រកឧបាយផ្សះផ្សានូវការបាក់បែកប្រែះឆា ឲ្យជាប់ជិតស្និទ្ធឡើងវិញ ។
សាមគ្គីនឹងកើតឡើងបានឬសូម្បីប្រែះឆាទៅហើយនឹង ផ្សាតរឲ្យជាប់បាននោះ ដោយអាស្រ័យធម៌ច្រើនប្រការគឺ សង្គហធម៌និងសារាណីយធម៌ជាដើម ។
សង្គហធម៌ ៤ យ៉ាងគឺ :
១- ទាន ការឲ្យទេយ្យវត្ថុ ឬ ចែករំលែកអានុភាព និងសមត្ថភាពតាមការគួរ ។
២- បេយ្យវជ្ជៈ ការពោលវាចា គួរឲ្យចង់ឮ ចង់ស្ដាប់ ឬ ឧស្សាហ៍រាក់ទាក់ដោយពាក្យពិរោះ ចំពោះជនទួទៅមិនរើសមុខ ។ ឧស្សាហ៍រំលឹកដាស់តឿនប្រាប់ប្រយោជន៍ ច្បាប់ទម្លាប់ និងសេចក្ដីខុសត្រូវ ។
៣- អត្ថចរិយា ការប្រព្រឹត្តិអំពើជាប្រយោជន៍ ដល់គ្នានិងគ្នា ឬ ប្រយោជន៍ឲ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនព្រមទាំងអ្នកដទៃ ។
៤- សមានត្តភាព ការតាំងខ្លួនស្មើ ។ មិនរឹងត្អឹង មិនប្រកាន់ខ្លួនដោយជាតិ ត្រកូល យសសក្ដិ និងទ្រព្យសម្បត្តិ ។
សារាណីយធម៌ ៦ យ៉ាងគឺ
១- មេត្តាកាយកម្ម ការងារដែលត្រូវធ្វើការតាមផ្លូវកាយ សុទ្ធតែប្រកបដោយមេត្តា ឬ មេត្រីចិត្តដល់គ្នានិងគ្នា ។
២- មេត្តាវចីកម្ម កិច្ចការដែលត្រូវចាត់ចែងដោយសំដី សុទ្ធតែប្រកបដោយមេត្តា ។
៣- មេត្តាមនោកម្ម អំពើដែលធ្វើក្នុងចិត្ត សុទ្ធតែប្រកបដោយមេត្តា ។
៤- លាភៈ ការចែករំលែក លាភៈ យស សុខ សរសើរដល់គ្នា ។
៥- សីលៈ ដំណើរមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ មានរបៀបបែបបទ និងសេចក្ដីប្រព្រឹត្តិត្រូវគ្នា ។
៦- ទិដ្ឋិ សេចក្ដីយល់ត្រូវ ចុះសម្រុងគ្នា ឬ លទ្ធិត្រូវគ្នា ។
ធម៌ដ៏ឧត្ដមប៉ុណ្ណេះជាដើម សុទ្ធតែជាមេ ឬ ជាបច្ច័យឲ្យកើតសាមគ្គី ទាំងជាគ្រឿងផ្សាសាមគ្គី ដែលប្រែះឆាឲ្យជាប់មាំវិញបាន ។ កាលបើស្វែងរកមេ ឬ ធម៌ជាបច្ច័យឲ្យកើតសាមគ្គី ឬ ធម៌ជាគ្រឿងផ្សាសាមគ្គីឲ្យកើតឡើងបានហើយ គួរតែស្វែងរកចំណីអាហារ ជគ្រឿងថែរក្សាសាមគ្គីឲ្យមានជីវិតជាសកម្មតទៅទៀត ។
ឯធម៌ជាចំណីអាហារ សម្រាប់ចិញ្ចឹមឃុំគ្រងរក្សាសាមគ្គីឲ្យមានជីវិតលូតលាស់ឡើងដែលហៅថា “សាមគ្គីរក្ខា” នោះមាន ៦ យ៉ាងគឺ:
១- វីរិយៈ សេចក្ដីព្យាយាមក្លៀវក្លា ។
២- ខន្តិ សេចក្ដីអត់ធន់ ឬ តស៊ូ អត់ធ្មត់ចំពោះការងារ ។
៣- សច្ចៈ សេចក្ដីស្មោះត្រង់ដល់គ្នា មិនក្បត់ចិត្តគ្នា ។
៤- អធិដ្ឋាន សេចក្ដីខ្ជាប់ខ្ជួនដោយឧបាយបញ្ញា ។
៥- មេត្តា សេចក្ដីរាប់អានគ្នា ដោយស្និទ្ធស្នាល ។
៦- បរិច្ចាគៈ ការចែករំលែកដោយសង្គ្រោះ ឬ ដោយបូជាគុណ ។
សាមគ្គីរក្ខាទាំង ៦ យ៉ាងនេះ ទុកដូចជាចំណីអាហារសម្រាប់បំប៉នសាមគ្គី ឲ្យរីកធាត់ធំមានកម្លាំង ពុំនោះទុកដូចជាជីជាតិសម្រាប់ស្រោចស្រង់ប្រស់ព្រំសាមគ្គី ដែលទើបនឹងដុះដាលឲ្យលូតលាស់ ឲ្យរីកចម្រើនឡើង។ ក៏សាមគ្គីនោះឯង បើប្រាសចាកធម៌ទាំងនេះហើយ ក៏រមែងរលត់រលាយ ក្លាយជាស្វិតស្រពោនទៅ ឬ ក៏បែកបាក់រលាយបាត់ទៅដោយឆាប់រហ័សពុំខាន ។ ព្រោះហេតុនោះ សាធុជនអ្នកមានបំណងល្អចំពោះសាសនា ប្រទេសជាតិ និងចំពោះលោកទាំងមូល ចង់ឲ្យបានសន្តិភាព និងវឌ្ឍនភាព រុងរឿងអស់កល្បកប្បនោះ គប្បីតម្កល់ខ្លួនឲ្យតាំងនៅក្នុងឧត្ដមធម៌ទាំងអស់ ដូចបានរៀបរាប់មកជាសង្ខេប ទើបសាមគ្គីធម៌ សីលធម៌ វឌ្ឍនធម៌ ដុះដាលលូតលាស់ឡើង ហើយចេះតែចម្រើនជាសកម្មតទៅ។
កាលបើជាតិ សង្គមណា មានសាមគ្គីធម៌ សីលធម៌ វឌ្ឍនធម៌ និងអារ្យធម៌ លូតលាស់ហើយ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយមានព្រះពុទ្ធជាដើម ទ្រង់សម្ដែងថា “នឹងត្រូវទទួល នូវអានិសង្សនៃសាមគ្គីរស ៧យ៉ាង”គឺៈ
១- ទិដ្ឋធម្មេ សមត្តានំ សុខំ ឧបប្បវជ្ជតិ សេចក្ដីសុខរបស់ពួកជនអ្នកព្រមព្រៀងគ្នា រមែងកើតឡើងក្នុងបច្ចុប្បន្ន ។
២- ឧត្តរឹ សព្វា វុឌ្ឍិ ឧប្បជ្ជតិ វឌ្ឍនធម៌គ្រប់យ៉ាង រមែងកើតមានឡើងយ៉ាងក្រៃលែង ។
៣- ពុទ្ធាទយោ សមត្តេ បសំ សន្តិ បណ្ឌិតទាំងឡាយ មានព្រះពុទ្ធជាដើម រមែងសរសើរចំពោះពួកជនដែលព្រមព្រៀងគ្នា ។
៤- បរេ ជនា ន មវមញ្ញន្តិ ជនទាំងឡាយដទៃ នឹងមិនហ៊ានមើលងាយ ។
៥- សមគ្គានំ តាមេ ចោរកម្មំ ន ហោតិ ចោរកម្ម ក្នុងស្រុករបស់អ្នកព្រមព្រៀងគ្នា មិនមាន ។
៦- កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ មព្ភុត្តច្ឆតិ កិត្តិសព្ទដ៏ល្អរមែងល្បីល្បាញ ។
៧- កាយស្ស ភេទា បរម្មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ លុះបែកធ្លាយរាងកាយទៅ បន្ទាប់ពីសេចក្ដីស្លាប់ ក៏រមែងទៅកើតក្នុងសួគ៌ទេវលោក ។
ធម៌ទាំង ៧ប្រការនេះ ទុកដូចជារង្វាន់មួយដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ជូនចំពោះពពួកជន ឬ ប្រទេសជាតិណា ដែលមានសេចក្ដីព្រមព្រៀងគ្នា ។ សមដូចជាប្រទេសវជ្ជី នាសម័យពុទ្ធកាល ដែលមានរបៀបគ្រប់គ្រងជាសាធារណរដ្ឋ ដោយអាស្រ័យធម៌សាមគ្គីជាហេតុ ទើបក្រុងវេសាលី ដែលជារាជធានីនៃដែននោះ ទៅជាក្រុងមួយដ៏រុងរឿងបំផុត មានអារ្យធម៌ល្បីល្បាញផ្សាយទៅគ្រប់ទិសទី ទាល់តែព្រះអរហំសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ប្រៀបប្រដូចទៅនឹងស្ថានសួគ៌ឈ្មោះចាតុម្មហារាជិកា ទាំងទ្រង់ព្យាករថា ” បើអ្នកដែនវជ្ជីនៅតែមានសាមគ្គី ប្រព្រឹត្តតាមអបរិហានីយធម៌ដូច្នេះ ដែនវជ្ជីនោះ នឹងចម្រើនរុងរឿងឥតអាក់ ឥតមានប្រទេសណាហ៊ានទៅលុកលុយ ក្នុងផ្ទៃក្នុងបានឡើយ ។
តែគួរឲ្យស្ដាយជាទីបំផុត ដោយសម័យតមក អ្នកដែនវជ្ជីបែកសាមគ្គីគ្នា ទៅជាគណៈបរប័ក្ស បៀតបៀនកាប់សម្លាប់តែគ្នាឯង មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ត្រូវសហរដ្ឋមគធៈ លើកកងទ័ពចូលមកវាយលុកទាល់តែដែនវជ្ជីរលាយរលត់រលប់ឈ្មោះបាត់ពី ផែនទីលោករហូតដល់សព្វថ្ងៃ ព្រោះទោសនៃការបែកសាមគ្គីនេះឯង ។
សម្ដែងមកក្នុងពុទ្ធភាសិតថា ” សុខា សង្សស្ស សាមគ្គី ” ប្រែថា ” សេចក្ដីព្រមព្រៀងរវាងពួកក្រុមនាំ ឲ្យកើតសន្តិសុខ(ក្នុងលោក )” ក៏សន្មតថាចប់ដោយសង្ខេបតែប៉ុណ្ណេះ។ ធម្មទេសនាតេជេន ដោយតេជះនៃធម្មទេសនានេះ សូមទេវតាទាំងមួយហ្មឺនលោកធាតុ ពិភក្ដិរក្សាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ដែលជាព្រះបិតាសង្ឃក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ សូមទ្រង់ប្រកបដោយព្រះជន្មាយុទីឃាយុយឺនយូរអស់រយព្រះវស្សា ប្រាសចាកទុក្ខសោករោគាពាធគ្រប់ជំពូក ។ ពិភក្តិរក្សាសម្ដេចព្រះមហាក្សត្រិយានីព្រះមាតាជាតិ សម្ដេចព្រះប្រមុខរដ្ឋព្រះបិតាសន្តិភាពជាតិ សូមទ្រង់ប្រសិទ្ធីដោយចតុព្វិធពរ គឺ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ បរិបូណ៌ដោយព្រះសតិបញ្ញាក្លាហាន ឲ្យបានលុះដល់ឧត្ដមគតិដោយមហុត្តកាល ដ៏រួសរាន់ទាន់សម័យ ទាំងសូមពុទ្ធបរិស័ទគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ដែលបានប្រតិបត្តិតាមសាសនវិធី រួបរួមគ្នារស់ក្រោមអធិបតេយ្យនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ឲ្យបានប្រកបដោយសុខភាពអនាម័យដ៏ល្អ ដើម្បីជាពលរដ្ឋប្រកបកិច្ចសាសនា ក្លាហាន បានមគ្គាភិសម័យសមតាមសមតាមអធ្យាស្រ័យ វត្ថុបំណងកុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ ឯវំ ។
สมัครสมาชิก:
ความคิดเห็น (Atom)
Wireless cellular phone video security solution is here adding a sense of personal protection and safety it offers you real-time video monitoring.
This technology utilizes the most powerful software applications
for remotely monitoring from ANYWHERE in the world.This is a solution that will turn any average cell phone into a high end surveillance device.
The security system brings video from video source such as USB or IP Webcam to your mobile phone. It contains both the client and server software.
You can watch your house, company, babysitter, parents, pets, etc.
You can view online snapshots from your cameras on mobile phone using any kind of ip connection from any location in the world. In case of intrusion, a real scene helps prevent false siren and cancel police dispatches to avoid the fines.Enjoy the freedom of viewing all your webcams on mobile phone anytime and from anywhere with just the touch of a button.
How does mobile security work:
You attach your camera (USB, IP camera, or Camcoder) to your home pc and install the application.The application captures video and sound from camera and sends it, as compressed media stream, to web server.
You login to this Web server from your mobile phone and view your webcam.
No particular application for your mobile phone is needed.